Sáng ngày 15/8/2026 tại Nhà văn hóa Thanh Niên đã diễn ra buổi lễ khai mạc triển lãm ảnh và sách của Nhiếp ảnh Gia Nguyễn Á. Rất nhiều nhân vật tên tuổi và anh em đồng nghiệp cũng như người yêu thích ảnh tới tham dự và chúc mừng anh.
Nhiếp ảnh gia Nguyễn Á là tên tuổi lớn trong làng nhiếp ảnh Việt Nam. Anh là tay máy đa năng “chơi” rất nhiều lỉnh vực một cách xuất sắc. Với số lần triển lãm và ra mắt sách của anh đến nay không còn ai nhớ đến con số nhưng lần nào anh tổ chức cũng rất thành công từ sự lan tỏa đến hiệu quả kinh tế và nhất là việc dùng tiền thu về từ các sự kiện này làm thiện nguyện, có thể nói anh là một tên tuổi lớn được kính trọng.
Tại đây Nguyễn Á không chỉ giới thiệu hai cuốn sách ảnh mới của một hành trình kéo dài suốt 16 năm đi dọc đất nước, từ những nhà giàn giữa trùng khơi đến các không gian văn hóa đặc sắc đã được UNESCO vinh danh. Mỗi bức ảnh là một khoảnh khắc chân thực, sống động về con người, văn hóa được ghi lại bằng sự nhiệt huyết, sáng tạo và lòng kiên trì của người cầm máy ảnh.
Hai cuốn sách từ những năm tháng nằm gai nếm mật
Việc chính thức ra mắt hai sách ảnh “Chuyện về biển đảo quê hương” và “Những di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh”, và giới thiệu 70 tác phẩm trưng bày khắp khuôn viên Nhà Văn Hóa Thanh Niên cho thấy sự lao động và sáng tạo của anh trong suốt 16 năm không mệt mõi và xứng đáng được vinh danh trong làng nhiếp ảnh.
Việc một nhiếp ảnh gia đã có đến 26 đầu sách đủ thấy cái tâm và tầm của một người cầm máy như anh xứng đáng được ghi nhận như một dấu mốc đang nhớ của người nghệ sĩ thầm lặng, bền bỉ theo đuổi lý tưởng sự nghiệp của mình.
Dù bất cứ ở đề tài nào, ảnh của Nguyễn Á vẫn luôn khắc họa vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam, lan tỏa niềm tự hào dân tộc thông qua ngôn ngữ nhiếp ảnh.
Để có những bức ảnh giàu cảm xúc trình làng cùng người xem, đó là những chuyến đi kéo dài nhiều năm tháng, vượt qua vô số khó khăn về thời tiết, điều kiện tác nghiệp và cả những thủ tục đặc thù để có thể đặt chân tới những nơi ít người có cơ hội tiếp cận.
Cùng là đề tài Trường Sa – Hoàng Sa, nhưng ít ai được đi như Nguyễn Á, anh lặn lội qua 5 vùng biển từ miền Bắc đến tận mũi Cà Mau, ghi lại toàn bộ cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ Hải quân, lực lượng làm nhiệm vụ trên các đảo và hệ thống nhà giàn DK1 giữa biển khơi. Tất cả những chuyến đi như teh61 chỉ với một mục tiêu duy nhất: Phải có góc máy khác, lạ so với đồng nghiệp để tạo nên những bức ảnh độc đáo và hy hữu.
Riêng những tác phẩm từ “Những di sản văn hóa phi vật thể ” là một hành trình nhiều năm khám phá những giá trị văn hóa đặc sắc của đất nước. Từ lễ hội, tín ngưỡng, nghệ thuật truyền thống đến đời sống cộng đồng ở khắp ba miền, mỗi bức ảnh đều góp phần lưu giữ những di sản đang hiện hữu trong đời sống hôm nay. Với anh, mỗi bức ảnh là kể một câu chuyện cho người thưởng lãm.
Điều gì khó nhất với người chụp ảnh? Anh cười: “Cái khó nhất là biên tập, làm sao để không trùng với những gì mình đã làm hoặc đồng nghiệp đã làm. Tôi luôn tự tạo áp lực phải tìm được góc máy mới, cách thể hiện mới để người xem có thể thấy những điều chưa từng thấy. Và công việc nặng nhọc nhất là phải xem lại hàng nghìn bức ảnh rồi chọn lọc và sắp xếp để tạo nên một câu chuyện giàu cảm xúc và có chiều sâu”.
Người trong cuộc nói về Nguyễn Á
Có mặt tại buổi ra mắt, Thượng tá Nguyễn Văn Lâm, nguyên Chỉ huy trưởng Nhà giàn DK1/20 (Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân) cho biết: “Mỗi bức ảnh đều gợi lại những ký ức không thể nào quên về những năm tháng làm nhiệm vụ nơi đầu sóng ngọn gió nhất là vào mùa bão, biển có lúc tối đen, sóng gió dữ dội đến mức gần như không thể nhìn thấy gì. Chính vì vậy, khi ngắm lại những khoảnh khắc biển đảo được ghi lại đầy vẻ đẹp và sức sống, tôi càng cảm nhận rõ giá trị của những tác phẩm này trong việc giúp người dân đất liền hiểu hơn về cuộc sống của người lính Hải quân. Qua những hình ảnh thế này, Nguyễn Á đã giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về những hy sinh thầm lặng của lực lượng đang ngày đêm bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc”.
Riêng nhà nghiên cứu văn hóa Trần Đình Sơn đánh giá cao khả năng tiếp cận của tác giả đối với nhiều không gian văn hóa đặc biệt mà công chúng hiếm có điều kiện trực tiếp trải nghiệm. Theo ông, sự phong phú về sinh hoạt văn hóa ba miền giúp người trẻ có thêm cơ hội nhận diện những nét đặc sắc của từng vùng đất, trong khi nhiều hình ảnh về tín ngưỡng, không gian thờ tự cũng mở ra góc nhìn trực quan về những giá trị văn hóa vốn chỉ được biết đến qua sách vở hoặc các hoạt động lễ nghi.
Trong 16 năm qua, Nguyễn Á đã thực hiện 8 sách ảnh và 8 triển lãm chuyên đề về 17 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh cùng chủ đề biển đảo Việt Nam. Thành quả này đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của dự án không nằm ở những con số hay kỷ lục, mà ở việc lưu giữ một kho tư liệu hình ảnh quý giá về văn hóa, con người và biển đảo Việt Nam.
Thông qua 70 tác phẩm được trưng bày cùng hai cuốn sách mới, Nguyễn Á mong muốn tạo thêm cơ hội để công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận gần hơn với những giá trị văn hóa truyền thống, hiểu hơn về cuộc sống nơi biển đảo và nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước.
Triển lãm của Nguyễn Á không đơn thuần là sự kiện giới thiệu tác phẩm, mà còn là lời nhắc về trách nhiệm gìn giữ ký ức bằng ngôn ngữ của hình ảnh để kể lại những câu chuyện đẹp nhất về con người và quê hương.
Phạm Lữ
